Komunikacja Publiczna 4/2017
Data wydania: 2018-01-28


okladka

O bezpłatnej komunikacji w Katowicach.

W grudniu zaplanowano ostatnie w tym roku posiedzenie Forum Organizatorów Transportu. Odbywa się ono w Katowicach (7-8.12) i jest organizowane przez Komunikacyjny Związek Komunalny GOP. Tematem obrad ma być bardzo popularny ostatnio wątek – wprowadzanie bezpłatnej komunikacji w całości lub dla wybranych grup użytkowników. W  związkuz tym tą tematyką zajęliśmy się także w bieżącym numerze „Komunikacji Publicznej”.

Mateusz Babak (w tekście „Za darmo – warto?”) analizuje motywy ...

Pobierz pdf Pobierz pdf - english version

W grudniu zaplanowano ostatnie w tym roku posiedzenie Forum Organizatorów Transportu. Odbywa się ono w Katowicach (7-8.12) i jest organizowane przez Komunikacyjny Związek Komunalny GOP. Tematem obrad ma być bardzo popularny ostatnio wątek – wprowadzanie bezpłatnej komunikacji w całości lub dla wybranych grup użytkowników. W  związkuz tym tą tematyką zajęliśmy się także w bieżącym numerze „Komunikacji Publicznej”.

Mateusz Babak (w tekście „Za darmo – warto?”) analizuje motywy wprowadzania przez samorządy bezpłatnej komunikacji. Przedstawiają się one różnie. Niestety zbyt często rozwiązanie to  może być traktowane jako narzędzie PR. W  artykule przywołano przykłady miast (zarówno w Polsce, jak i za granicą), które zdecydowały się na wprowadzenie bezpłatnej komunikacji – w całości bądź dla wybranych grup pasażerów.

Pozostając w temacie zwolnień z opłat, szczególnie zachęcamy do  lektury tekstu autorstwa prof. Roberta Tomanka („Efektywność bezpłatnego transportu zbiorowego w miastach”). Pisze on  o  taryfach zerowych jako narzędziu polityki transportowej. Pierwsze publikacje dotyczące taryf zerowych ukazały się już w latach 70. XX wieku, jednak obecnie zarówno na świecie, jak i w Polsce dyskusja na ten temat staje się ponownie bardzo intensywna. Jak zaznacza autor, to narzędzie w swojej prostocie łatwo trafia do wyobraźni
polityków i konsumentów, jednak po szczegółowej analizie możliwości wykorzystania tego instrumentu w  różnych obszarach zarządzania komunikacją, wnioski wcale nie są tak pozytywne, jak chcieliby zwolennicy
wprowadzenia tego rozwiązania.

O  prowadzonych badaniach dotyczących darmowej komunikacji i ich wynikach pisze
obszernie dr Anna Urbanek („Czy bezpłatny transport miejski przekona pasażerów do  rezygnacji z  samochodu osobowego?”). W tekście poddano analizie dostępne bada nia krajowe i zagraniczne, ale również opisano wdrożenia w miastach europejskich. Czy rzeczywiście darmowy transport miejski jest
przesłanką decydującą o zmianie preferencji komunikacyjnych użytkowników samochodów osobowych?

Elektromobilność to  kolejny temat, który budzi obecnie ogromne emocje. Mamy projekt Ustawy o  elektromobilności i  paliwach alternatywnych oraz Plan Rozwoju Elektromobilności w Polsce. Szerzej o planowanych inwestycjach i wykorzystaniu pojazdów bezemisyjnych pisaliśmy w  tym roku numerze 2 „Komunikacji Publicznej”, natomiast w bieżącym wydaniu prezentujemy rozmowę z  prof. Rafałem Burdzikiem, prodziekanem ds. kształcenia Wydziału Transportu Politechniki Śląskiej. Od  tego roku akade-
mickiego na  Politechnice Śląskiej uruchomiono nową specjalność kształcenia studentów – eko- i elektromobilność. Podczas przygotowań do  otwarcia tego kierunku powołano specjalny zespół, w skład które go wchodzili reprezentanci niemal wszystkich katedr, które są  zainteresowane tym
obszarem kształcenia, program konsultowany był również z zewnętrznymi firmami.
Ostatecznie od 1 października jest oferowany dla studentów jako specjalność na drugim stopniu kształcenia. Więcej w rozmowie przeprowadzonej przez Michała Wrońskiego („Od eko- i elektromobilności nie ma odwrotu”).

Z kolei Adam Stawicki, rzecznik Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie, opisuje doświadczenia tego przewoźnika z eksploatacji pojazdów bezemisyjnych. MZA już od roku 2012 prowadzą testy eksploatacyjne autobusów elektrycznych. Jako pierwsze miasto w Polsce wprowadziły do ruchu
– w roku 2015 – większą partię fabrycznie nowego i jednolitego taboru elektrycznego. W artykule opisane zostały doświadczenia zdobyte podczas kilku lat jazdy tego typu pojazdami oraz plany związane z rozbudo-
wą takiego taboru. W  dziale „Prezentacje” publikujemy artykuł Igora Krajnowa o  25-leciu Zarządu
Transportu Miejskiego w Warszawie. ZTM jest największym organizatorem komunikacji publicznej w  Polsce i  jednym z  największych w  Europie. Powołany został na początku lat 90. i od tego czasu działa
na  rzecz komunikacji miejskiej w  stolicy.
Szerzej o  wykonanych i  planowanych inwestycjach w tekście „Służymy pasażerom już ćwierć wieku”.

Artykuly

Pomóżmy ankieterom, sami wypełniajmy!

Autor: Mateusz Babak, strony: 4

To było nieco czasochłonne. Ale podszedłem do sprawy wręcz ideologicznie. Rozpisałem jeden ze swoich trudniejszych komunikacyjnie dni w ankiecie. Ankieta, jak większość takich narzędzi zamieszczanych w Internecie, nie była najprzyjaźniejsza. Ale jak rzadko kiedy miałem poczucie, że robię coś dla siebie i spełniam jakieś zobowiązanie – wobec społeczności, w której żyję.


Za darmo – warto?

Autor: Mateusz Babak, strony: 8-12

Chęć zmniejszenia liczby samochodów na ulicach poprzez zwiększenie liczby pasażerów komunikacji publicznej, czego efektem powinny być między innymi mniejsza emisja spalin i lepsze powietrze – to najczęstsza motywacja samorządów rezygnujących z opłat za przejazdy bądź redukujących je do symbolicznej kwoty. Inni samorządowcy, rozważając takie możliwości, przypominają, że i tak wpływy z biletów dają z roku na rok mniejszy udział w przychodach organizatorów komunikacji. Powodem niekoniecznie jest tu spadek liczby pasażerów; chodzi także o wzrost budżetu na pokrycie znacznych wydatków inwestycyjnych. Kolejne argumenty wiążą się między innymi z postulatami społecznymi dotyczącymi bezpłatnego transportu, ale też skali przejazdów na gapę (według różnych źródeł, badań i miejsc to 5-15 proc.), kosztów windykacji i współczynnika odzyskiwanych należności z tego tytułu (przy znacznym uśrednieniu na poziomie 50 proc.). Ważna bywa też chęć zwiększania mobilności uboższych mieszkańców – poparta aktualnymi wynikami finansowymi poszczególnych miast. W efekcie w ostatnich miesiącach mnożyły się inicjatywy związane szczególnie z częściowym znoszeniem opłat za przejazdy – zwłaszcza dla uczniów czy też osób z niższymi dochodami. Czy to kroki stopniowego marszu do całkowicie darmowej komunikacji? Czy jest ona możliwa albo potrzebna w górnośląskozagłębiowskiej metropolii?


Od eko- i elektromobilności nie ma odwrotu. Dlatego już dziś trzeba kształcić kadry.

Autor: Michał Wroński, strony: 13-17

O nowej ofercie kształcenia dla studentów, perspektywach rozwoju eko i elektromobilności w Polsce, a także współpracy uczelni z przedsiębiorstwami sektora transportowego z profesorem Rafałem Burdzikiem, prodziekanem ds. kształcenia Wydziału Transportu Politechniki Śląskiej, rozmawia Michał Wroński.


Efektywność bezpłatnego transportu zbiorowego w miastach

Autor: Robert Tomanek, strony: 18-25

Ujemnym efektem wzrostu mobilności na obszarach zurbanizowanych są: kongestia, zanieczyszczenie powietrza, hałas, wypadki. Dlatego tak wielkiego znaczenia nabiera efektywne zarządzanie mobilnością miejską. W szczególności chodzi o ograniczenie marginalnych kosztów społecznych mobilności. Niższe koszty marginalne mobilności można osiągnąć, zmniejszając koszty zewnętrzne – głównym elementem tych kosztów są skutki używania samochodów w zaspokajaniu potrzeb przewozowych. Jednak zrównoważona mobilność nie oznacza jedynie ograniczenia używania samochodów – pakiet instrumentów równoważących mobilność jest szeroki i złożony. Dopiero odpowiedni miks tych narzędzi daje szansę osiągnięcia optimum.


Wady zakupów używanego taboru w spółkach komunalnych.

Autor: Prof. dr hab. Wojciech Bąkowski, strony: 26-29

W przedsiębiorstwach transportu lądowego odnowa taboru, obok ustalania wielkości przychodu ze sprzedaży usług i zysku na najbliższe lata, jest drugim ważnym problemem strategicznym do rozwiązania. W miejskiej komunikacji publicznej odnowa taboru wysuwa się na plan pierwszy. W trakcji tramwajowej i autobusowej eksploatacja tego samego taboru w każdym następnym roku prowadzi do coraz większego zużycia technicznego. Im starszy tabor jest eksploatowany, tym mniejszą ma wartość, zarówno odnotowaną w bilansie operatora, jaki w cenie na rynku wtórnym.


Czy bezpłatny transport miejski przekona pasażerów do rezygnacji z samochodu osobowego?

Autor: Anna Urbanek, strony: 30-35

Od kilku lat w Europie, a ostatnio szczególnie w Polsce, przedmiotem ożywionej dyskusji stał się bezpłatny transport miejski. Kilka lat temu powstała nawet witryna internetowa Fare Free Public Transport (https://farefreepublictransport.com/city/), poświęcona taryfie zerowej i promująca miasta, które wdrożyły to rozwiązanie. W witrynie pod szyldem bezpłatnej komunikacji prezentowanych jest ok. 100 miast z całego świata. Jednak wyłączenie odpłatności za usługi transportu zbiorowego, czyli wdrożenie tzw. taryfy zerowej, rzadko dotyczy całego systemu transportu miejskiego na określonym obszarze, na przykład w mieście.


Ocena efektywności ekonomicznej rozwoju zaplecza technicznego przewoźnika kolejowego na przykładzie zakupu podnośników śrubowych typu Kutruffa do utrzymania elektrycznych zespołów trakcyjnych

Autor: Arkadiusz Drewnowski, Tomasz Kwarciński, Piotr Siedlecki, strony: 36-43

Coraz nowocześniejsze generacje nowych pojazdów trakcyjnych dedykowane przewozom pasażerskim oraz prowadzone modernizacje już użytkowanych wymuszają na kolejowych przewoźnikach regionalnych ponoszenie kosztów związanych z niezbędnymi przeglądami czy naprawami. Z drugiej strony, konkurencja na rynku transportowym (przewoźników samochodowych i motoryzacji indywidualnej) czy też naciski samorządów (zamawiających realizację przewozów regionalnych) wywiera presję na przewoźników w zakresie optymalizacji kosztów funkcjonowania, również w odniesieniu do zaplecza technicznego taboru przewozowego.


Nadzieje i rzeczywistość, czyli co Czesi zmienią na polskiej kolei

Autor: Michał Wroński, strony: 44

No i stało się. Leo Express – prywatny czeski przewoźnik – dostał z Urzędu Transportu Kolejowego „zielone świa-tło” na rozpoczęcie przewozów na trasie Praga – Katowice – Kraków. Jeśli zatem nie zdarzy się nic nieprzewidzianego, to pociągi w charakterystycznych, żółto-czarnych barwach zobaczymy na naszych torach już w grudniu, wraz z wejściem w życie nowego rozkładu jazdy. Będzie to zwieńczenie trwających od kilku lat zabiegów tego przewoźnika o moż-liwość świadczenia swoich usług na terytorium Polski (do tej pory wobec braku dostępu do sieci, „z ko-nieczności” wykonywał przewozy autokarowe).


Lotniczy safety case niezbędny w systemie zarządzania bezpieczeństwem w komunikacji powszechnej i nie tylko?

Autor: Andrzej Fellner, strony: 45-51

Dynamiczny rozwój naukowo-techniczny w lotnictwie przyczynia się do implementacji nowych technik i technologii (w tym satelitarnych), wprowadzania zmian organizacyjnych, strukturalnych, ale pod warunkiem zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa, gwarantującego eliminowanie lub ograniczanie potencjalnych zagrożeń, powodujących w efekcie przesłanki, incydenty i wypadki. Zgodnie z założeniami ICAO (International Civil Aviation Organization) państwa zostały zobowiązane do opracowania i implementowania Krajowych Programów Bezpieczeństwa 1– SSP (State Safety Programmes). Ustanowienie i utrzymanie ujednoliconego, wysokiego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa uwzględniono również w Unii Europejskiej, opracowując: Europejski Program Bezpieczeństwa w Lotnictwie Cywilnym– EASP (European Aviation Safety Programme) oraz Europejski Plan Bezpieczeństwa w Lotnictwie Cywilnym – EASp (European Aviation Safety Plan).


Ecodriving, czyli jak łączyć ekologię z ekonomią

Autor: Paweł Słowiński, strony: 52-55

codriving wielu osobom kojarzy się (ze względu na nazwę) z połączeniem dwóch zagadnień – ekologii oraz kierowania (prowadzenia). Brak polskiego odpowiednika tego terminu skłania do częstego używania tego określenia, a czasami nadużywania go. Ekojazda, ekokierowca to nazwy, które mogłyby zastąpić używanie angielsko brzmiącej wersji, natomiast sama definicja jest znacznie szersza i bardziej skomplikowana. Ogólnie rzecz biorąc, jest to idea i filozofia całej techniki użytkowania pojazdu. Ecodriving narodził się w końcu lat 90. w Niemczech i krajach skandynawskich. Celem jego wprowadzenia było przede wszystkim poszanowanie oszczędnej i bezpiecznej jazdy i doprowadzenie do sytuacji, w której ruch w miastach będzie odbywał się w sposób bardziej płynny. Ecodriving jest też uważany za najmniej stresujący sposób nauki dla kierowców. Minimalizuje on ryzyko wypadku wobec innych uczestników ruchu drogowego. Założenia te najlepiej oddziałują na kierowców indywidualnych, co miało swoje odzwierciedlenie na przykład w publikacjach ogólnodostępnych (m.in. „Jak jeździć oszczędnie” Aleksandra Sowy).


Dwa lata eksploatacji autobusów elektrycznych w Miejskich Zakładach Autobusowych Nowa jakość na stołecznych ulicach

Autor: ADAM STAWICKI, strony: 56-59

Diesel umarł, niech żyje elektryczność – ogłosił w 2006 roku Krzysztof Olszewski, wówczas prezes i właściciel Solaris Bus & Coach. Niewiele osób przyjęło wtedy na poważnie słowa szefa największego polskiego producenta autobusów, tymczasem okazało się, że były one wizjonerskie. Ledwie jedenaście lat później liczba elektrobusów na polskich drogach dobiega setki, a w ciągu najbliższych lat może przekroczyć nawet tysiąc egzemplarzy.


Służymy pasażerom już ćwierć wieku 60 25-lecie Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie

Autor: Igor Krajnow, strony: 62-66

Być może część pasażerów, przyzwyczajonych do najwyższej jakości usług świadczonych przez warszawską komunikację miejską, zdziwi fakt, że na początku lat 90. nie było wcale tak różowo. Zamiast niskopodłogowych autobusów, których silniki spełniają mocno wyśrubowane normy czystości spalin, gazowych, hybrydowych i elektrycznych, na ulicach królowały wysłużone i mocno kopcące Ikarusy. Nie było biletomatów niemal na każdym rogu ulicy, w których można by kupić bilet. Kierowcy podjeżdżający na przystanki swoimi czterema kółkami nie mogli ich zostawić na parkingu „Parkuj i Jedź”. Oczywiście chętnie przesiedliby się do metra. Gdyby tylko wtedy kursowało. O SKM-ce zaś nikomu się wtedy nawet nie śniło.


Mamy na to czas...

Autor: Krzysztof Łęcki, strony: 67

Spóźnienia i opóźnienia to dwie strony tego samego medalu. Ale jakże to różne strony! Zacznijmy jednak od podobieństw. I spóźnienia, i opóźnienia związane są z czasem. Cóż to jest jednak czas? Powiadał św. Augustyn z Hippony: „Wiem doskonale czym jest czas, kiedy mnie nie pytają – kiedy jednak zapytają: nie umiem wyjaśnić”. Także przyjmowana perspektywa czasowa bywa czasami złudna – wszak w dłuższej perspektywie (czasowej) wszyscy pomrzemy, że przypomnę bon mot wybitnego ekonomisty Joh-na Maynarda Keynesa. Zostawmy zresztą przepastne refleksje nad czasem wielkim myślicielom. Wyjdźmy od tego, co oczywiste: że odwrotnością spóźnie nia i opóźnienia jest punktualność.



Pozostałe wydania

1/2018

1/2018

3/2017

3/2017

2/2017

2/2017

KZK GOP Wszystkie prawa zastrzeżone © 2017 r.